Is waterstof de energie van de toekomst?

De huidige geopolitieke situatie zorgt voor heel wat onrust op de energiemarkt. Met de energietransitie in ons achterhoofd spreekt het dan ook voor zich dat we moeten nadenken over alternatieve energieën. Een interessant alternatief is duurzame waterstof. Wij vertellen je er alles over!

De oorlog in Oekraïne en de spanningen tussen Europa en Rusland bewijzen dat het steeds minder interessant is om volledig afhankelijk te zijn van andere landen voor onze aardgasvoorziening. Zoals je ondertussen weet, worden de energieprijzen vanwege de onstabiele situatie alsmaar meer de hoogte in geduwd. Hoewel er in België momenteel nog geen sprake is van een acuut aardgastekort, is het – zeker in het kader van de energietransitie – cruciaal om nu al zoveel mogelijk te beginnen inzetten op hernieuwbare energie.

Wat is waterstof? 

Eén van de mogelijke energieën die in de toekomst een belangrijke rol kan gaan spelen in het afschakelplan voor gas is waterstof. Maar wat is het precies?

Waterstofgas is het H2-element in H2O (voluit diwaterstofoxide), ook wel beter gekend als water. Aangezien waterstof een onderdeel van water is en we meer dan voldoende water ter beschikking hebben, vraag je je misschien af waarom we er niet al langer gebruik van maken.

Het antwoord is simpelweg dat waterstof niet in zuivere vorm voorkomt, maar altijd in combinatie met andere elementen. Dit betekent dat men waterstof zelf moet produceren. Tijdens die productie neemt waterstof heel wat energie op die nadien weer kan vrijkomen tijdens de verbranding, daarom wordt waterstof beschouwd als een energiedrager (in plaats van een energiebron).

Hoe wordt waterstof geproduceerd?

Er bestaan verschillende manieren om waterstof te produceren. Hoewel het resultaat van de productie altijd hetzelfde is, een geur- en kleurloos gas, is de ene manier om het gas te produceren al wat duurzamer dan de andere:

• Vandaag wordt waterstof vooral gemaakt uit methaan of aardgas. Door het gebruik van die fossiele brandstoffen, komt er tijdens de productie CO₂ in de lucht. Daarom wordt dit grijze waterstof genoemd.
• Men kan er echter ook voor kiezen om de CO₂ die vrijkomt tijdens de productie op te slaan in de grond. In dat geval spreken we van blauwe waterstof.
• Gelukkig bestaat er ook een duurzame manier om waterstof te produceren, namelijk elektrolyse. Meestal is het natuurlijk geen goed idee om water te combineren met elektriciteit. In dit geval zorgt een speciaal elektrolyse-apparaat er echter voor dat de waterstof wordt gescheiden van de zuurstofdeeltjes in water. Wanneer je hier hernieuwbare energie (zoals zonne- en windenergie) voor gebruikt, is de productie volledig CO₂-neutraal en is het resultaat groene waterstof.

Waarvoor kunnen we waterstof gebruiken? 

• Om energie op te slaan. Waterstof werkt dan zoals een soort thuisbatterij waarin het overschot van zonne- en windenergie kan worden opgevangen om later te gebruiken.
• Als vervanger voor aardgas (mits een reeks aanpassingen aan het aardgasnetwerk).
• In de industriële sector als vervanger voor steenkool.
• Waterstof als brandstof in plaats van benzine. Door waterstof te gebruiken in de verbrandingsmotoren van transportmiddel worden er ook geen schadelijke stoffen meer uitgestoten.

Wat zijn de voordelen van waterstof? 

Zoals eerder vermeld, dwingen de energietransitie en de huidige geopolitieke situatie ons ertoe om na te denken over duurzame energieën die we op een onafhankelijke manier kunnen verkrijgen. Hoewel grijze en blauwe waterstof vanwege hun CO₂-uitstoot niet geschikt zijn voor de weg naar een klimaatneutraal Europa tegen 2050, is dat voor groene waterstof wel het geval.

Daarnaast is ook de beschikbaarheid van waterstof een interessant gegeven. Voor de zonne- en windenergie die nodig is voor de productie van groene waterstof kunnen we immers overal ter wereld terecht. Vooral landen die het hele jaar door veel zon krijgen, zouden een belangrijke rol kunnen spelen in het productieproces. Door in te zetten op groene waterstof zouden we dus niet langer afhankelijk zijn van slechts een paar andere landen, zoals nu het geval is voor aardgas.

Waarom wordt waterstof nog niet grootschalig ingezet?

Momenteel wordt er al heel wat geëxperimenteerd met waterstof. Het gaat dan voornamelijk om transportmiddelen zoals boten en auto’s op waterstof. In tegenstelling tot elektrische auto’s verloopt het tanken bij waterstofwagens erg snel. Momenteel bestaan er in België echter maar een 7-tal waterstoftankstations. Dat aantal zou op lange termijn aanzienlijk moeten worden uitgebreid. Een eerste knelpunt hierbij is dat het dan voornamelijk om grijze waterstof gaat, waarbij nog steeds heel wat CO₂ vrijkomt tijdens de productie.

Er is dus een omschakeling nodig naar duurzame waterstof. Er zijn echter een aantal struikelblokken die de transitie naar groene waterstof momenteel nog tegenhouden, zoals de productie en distributie.

Productie 

Hoewel het zeker mogelijk is om groene waterstof te produceren in België, hebben we hier weinig hernieuwbare energie. Dat zorgt ervoor dat een lokale productie duur zou uitvallen. Het zou dus beter zijn om projecten op te starten in landen rond de evenaar. Daar is de opbrengst van zonnepanelen namelijk groter dan in België met als gevolg dat ook de productie goedkoper is. Bovendien gaat er momenteel nog heel wat energie verloren in het productieproces. Op vlak van efficiëntie zijn er dus ook zeker verbeteringen nodig.

Distributie 

Op vlak van distributie zouden onze Belgische havens een cruciale rol spelen om onszelf en onze buurlanden te bevoorraden. Het transport vanuit de productielanden hoeft bovendien niet duur te zijn. Waterstof kan immers getransporteerd worden via ammoniak (waar al transportlijnen voor bestaan). Daarnaast zouden Belgische havens waar nu aardgas binnenkomt kunnen worden omgevormd om meer in te zetten op het vervoer van waterstof.

De toekomst van waterstof 

We weten nu dat waterstof zeker kan bijdragen aan een klimaatneutrale wereld. Heel wat bedrijven tonen dan ook interesse om te investeren in waterstof. Toch mist er momenteel nog een globale toekomstvisie. Zo is het nog niet helemaal duidelijk hoe de oorsprong van waterstof gegarandeerd kan worden, hoeveel tankstations er nodig zijn, etc. Er moet dus gewerkt worden aan beleid waarin duidelijke afspraken worden gemaakt en waarmee de verschillende knelpunten kunnen worden aangepakt. Op die manier kan waterstof op lange termijn ook op grote schaal als waardig alternatief dienen voor fossiele brandstoffen.

Bij Mega volgen we de nieuwste ontwikkelingen op de energiemarkt op de voet. Ondertussen dragen wij alvast ons steentje bij door zoveel mogelijk in te zetten op groene elektriciteit en onze klanten de kans te geven om hun CO₂ -uitstoot te compenseren dankzij ons CO₂-compensatiesysteem.

Raadpleeg regelmatig onze blog om op de hoogte te blijven van de energiemarkt!