Lokale en seizoensgebonden voeding – een kwestie van budget, gezondheid, milieu en werkgelegenheid

“Lokale en seizoensgebonden voeding,” da’s de slagzin die we een beetje altijd en overal horen… Maar wat wilt dit nu eigenlijk zeggen? Hoe kunnen we deze levensstijl in het dagelijks leven toepassen?

Bij Mega dachten we er over na.

Opdat “lokale en seizoensgebonden voeding” niet enkel een rage wordt, willen we het concept bespreken en uitleggen wat dit echt inhoudt. Om dit te kunnen doen, moeten we 4 grote pijlers onderscheiden: het budget, de gezondheid, de omgeving en de werkgelegenheid.

1. Een budgettaire kwestie?

Vaak blijft de prijs een rem voor de niet-kopers van producten uit de korte keten. Maar in tegenstelling tot het vaak vertelde verhaal, is lokale en seizoensgebonden voeding niet per definitie duur. Voor veel mensen is de korte keten een slimme aankoop, een geweldig plan dat we doorgeven via mond-tot-mondreclame. Een kwestie van gezond verstand!

Nu we het over goede ideeën hebben:

1. Geef voorrang aan de nabijheid. Zo beperk je extra kosten van de tussenpersonen zoals het transport en distributie en tegelijkertijd kunnen de producenten beter leven van hun werk, zonder dat je automatisch meer betaalt.
2. Kies voor producten zonder een verpakking in biowinkels. Op deze manier kan je de kosten beperken omdat deze producten niet marktklaar zijn gemaakt.
3. Minder vlees eten kan je budget ook ten goede komen. Als we de voedingsdeskundigen mogen geloven, is overmatig gebruik van vlees slecht voor de gezondheid. Een ideaal motief om te besparen, niet? Dat wilt natuurlijk wel niet zeggen dat je moet stoppen met het eten van vlees! Kiezen voor het goedkoper vlees heeft niet automatisch een impact op de kwaliteit. Idem voor vis.
4. De seizoenen volgen, da’s seizoensgebonden voeding kopen dat goedkoper en beter is. Zeg nee tegen tomaten, aardbeien en kersen in de winter!
5. Kweek zelf aromatische planten. Zo heb je alles zelf in de hand, tegen een lagere kostprijs. 

Verse kwaliteit

Als het ten slotte gaat over de prijs moet je soortgelijke producten vergelijken. De prijs van vers seizoensgebonden fruit verschilt met de prijs van fruit dat bewaard werd in een koelcel. Het is dit verschil dat het merendeel van de mensen tegenhoudt: de hogere prijs. Eén keer dat de verbruikers echter deze drempel voorbij zijn en geproefd hebben van seizoensgebonden voeding, begrijpen ze het en zijn ze overtuigd. Kwaliteit, daar betalen we voor! In het algemeen zijn producten in rechtstreekse verkoop zelfs goedkoper voor dezelfde kwaliteit.

2. Beter voor je smaak en je gezondheid

Ben je wel eens ontgoocheld geweest over de kwaliteit van het fruit en de groenten in de supermarkt? Niet rijp of te rijp… Het is niet altijd makkelijk om verse en smaakvolle producten te vinden in de grootwarenhuizen. Dat is precies waar de primaire motivatie ligt van de voorstanders van de korte keten: het vinden van verse producten met de beste smaak. Het is waar dat je je dan moet verplaatsen naar 2, 3 of zelfs 5 verschillende plaatsen om inkopen te doen tijdens het weekend.

Ook al wordt het systeem van de boodschappen  zo misschien wat lang, is het echt de moeite waard voor je smaakpapillen en je gezondheid. In het slechtste geval kan je er een familie-uitstap van maken? Het enige minpunt is dat er minder variatie is tussen de producten die verkocht worden in korte keten. Tijdens de winter is dit bijvoorbeeld het geval. Maar zelfs tijdens dit seizoen kunnen de dingen variëren; producenten doen inspanningen om hun producten te diversifiëren en vergeten groenten te ontwikkelen. Het enige risico dat je neemt is het ontdekken van verschillende fruit- en groentesoorten.

Wist je dat fruit en groenten die over een lange afstand vervoerd worden, al geplukt moet worden voordat het rijp is? Dit kan zorgen dat het nodig is om deze te behandelen na de oogst, eventueel chemisch of via bestraling. Elke andere toevoegingen en behandelingen kunnen een slechte invloed hebben op de gezondheid.

De keuze is snel gemaakt, niet?

3. Respect voor het milieu

We leren je niets nieuw als we je zeggen dat de in het buitenland gekochte fruit en groenten buiten het seizoen vaak de producten zijn die je bij ons ziet tijdens het hoogseizoen. Het respecteren van de seizoenscyclus is belangrijk vanuit een ecologisch standpunt.

In feite hebben het fruit en groenten dat buiten het seizoen in België geteeld wordt, meer meststoffen en energie (serre) nodig dan als ze geteeld worden tijdens het hoogseizoen.

De producten die van de andere kant van de wereld komen doen de kost voor het transport, bewaring, verpakking en opslag toenemen. Daarnaast zorgen ze ook voor een grotere milieuhinder: vervuiling, lawaai, etc. Heel concreet komt het erop neer dat fruit dat buiten het seizoen geïmporteerd werd 10 tot 20 keer meer benzine verbruikt dan hetzelfde fruit dat lokaal geteeld werd tijdens het hoogseizoen.

Tips

Als we weten dat onze voeding overeenkomt met 1/3 van onze impact op het milieu, oftewel 20% van onze CO2-uitstoot, beseffen we dat we de juiste keuzes moeten maken. Hier zijn alvast enkele tips:

• Laat je niet voor de gek houden door de supermarkten die je producten aanbieden van overal ter wereld doorheen het hele jaar en die je bijna het het echte seizoen van de aardbeien, tomaten en bonen doet vergeten.
• Leer de etiketten lezen wanneer je je boodschappen doet (“Van waar is het product dat ik koop?”). Is het echt nodig om bonen te kopen die gekweekt zijn in Kenia terwijl deze ook in de tuin van je buurman staan? Of koop je nog liever kiwi’s uit Australië dan kiwi’s uit het zuiden van Frankrijk? Dit moet je natuurlijk niet tegenhouden om bananen, mango of ananas te eten tijdens het seizoen. Kies in dit geval om de voorkeur te geven aan fair trade die een juistere vergoeding garandeert voor de landbouwers en die ook aandacht schenkt aan het milieu.
• Kies voor verse voeding in plaats van geconserveerde of bevroren voeding: hun specifieke verpakking is een verbruiker van energie.
• Eet minder runds- en kalfsvlees. Een kilo rundsvlees produceren leidt tot 50-100 keer meer uitstoot van broeikasgassen dan het produceren van een kilo tarwe.

4. De werkgelegenheid in uw regio

We spreken over een korte keten om een verkoopmethode te beschrijven met zo weinig mogelijk schakels tussen de landbouwer en de verbruiker. Het gaat hier niet alleen over geografische criteria – verschillend van een dertigtal tot een honderdtal kilometers naargelang de plaats en het product. Het gaat hier over de producten die direct verkocht zijn op de boerderij of in de winkels van de producenten, … Een ander criterium dat we bijna vergeten is de sociale binding en ondersteuning voor werkgelegenheid.

Massadistributienetwerk

Het massadistributienetwerk heeft als doorslaggevend criterium de prijs. Een producent die zijn productie verkoopt aan het massadistributienetwerk is dus gedwongen om de voorkeur te geven aan de kwantiteit in plaats van de kwaliteit. Hoewel de producenten het steeds moeilijker hebben om hun brood te verdienen, worden de marges van de supermarkten alleen maar groter.
Een producent die een directe relatie heeft met zijn verbruikers heeft echter de mogelijkheid om de voorkeur te geven aan kwaliteit. Hij kan zijn producten verkopen aan de juiste prijs die niet onderworpen is aan de lange keten van intermediairen.

Producten kopen bij de producenten, landbouwers of bij de winkel om de hoek, da’s bijdragen aan de lokale economie en de werkgelegenheid in de regio. Het is ook een mogelijkheid voor de klanten om de lokale variëteiten te (her)ontdekken en de traditionele know-how van de regio te ondersteunen. Vanuit een sociaal oogpunt is het dus de ideale moment om de mensen van om de hoek en de buren te ontmoeten. En waarom niet direct praten met de producenten over de kwaliteit van hun producten.

5. Onze tips om te kiezen voor lokale en seizoensgebonden voeding

• Koop dicht bij de markt en bij lokale producenten. Als voorbeeld geven we Boeren en Buren – het concept waarin enkel lokale producten verkocht worden.
• Zelf oogsten in het veld of in de boomgaarden.
• De herkomst van de producten verifiëren.
• Kiezen voor seizoensgebonden voeding om zo producten te vermijden die in een serre zijn geteeld.
• Onverpakte producten kopen om verpakkingsafval te vermijden.
• Exotische producten: kies voor “fair trade”-producten